THỦ TỤC LY HÔN ĐƠN PHƯƠNG: ĐIỀU KIỆN, HỒ SƠ VÀ QUY TRÌNH GIẢI QUYẾT MỚI NHẤT 2026

Thủ tục ly hôn đơn phương năm 2026: Điều kiện, hồ sơ, nơi nộp đơn, án phí, thời gian giải quyết và quyền nuôi con. Xem hướng dẫn từ luật sư Song Thịnh.

1. Thủ tục ly hôn đơn phương là gì?

Thủ tục ly hôn đơn phương là trình tự pháp lý được thực hiện khi một bên vợ hoặc chồng yêu cầu Tòa án giải quyết việc chấm dứt quan hệ hôn nhân mà không cần có sự đồng ý của bên còn lại.

Theo quy định tại Điều 51 và Điều 56 Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014, vợ hoặc chồng có quyền yêu cầu Tòa án giải quyết ly hôn khi có căn cứ pháp luật.

Trên thực tế, thủ tục ly hôn đơn phương thường được áp dụng trong những trường hợp:

• Vợ hoặc chồng thường xuyên xảy ra mâu thuẫn, bất đồng và không thể tiếp tục chung sống.
• Một bên có hành vi ngoại tình, vi phạm nghiêm trọng nghĩa vụ chung thủy.
• Một bên có hành vi bạo lực gia đình, xúc phạm danh dự, nhân phẩm hoặc gây tổn hại đến sức khỏe của người còn lại.
• Vợ chồng đã sống ly thân trong thời gian dài, không còn quan tâm, chăm sóc và thực hiện nghĩa vụ với nhau.
• Một bên không đồng ý ly hôn hoặc cố tình không hợp tác trong quá trình giải quyết.
• Một bên đã bị Tòa án tuyên bố mất tích.

Cần lưu ý, việc một bên không đồng ý ly hôn không đồng nghĩa với việc người còn lại không thể yêu cầu Tòa án giải quyết. Tuy nhiên, người yêu cầu phải cung cấp căn cứ chứng minh đáp ứng điều kiện ly hôn theo quy định pháp luật.

2. Điều kiện để được giải quyết thủ tục ly hôn đơn phương

Không phải mọi trường hợp vợ hoặc chồng yêu cầu ly hôn đều được Tòa án chấp nhận. Theo Điều 56 Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014, Tòa án có thể giải quyết cho ly hôn khi có căn cứ về việc:

• Vợ hoặc chồng có hành vi bạo lực gia đình.
• Một bên vi phạm nghiêm trọng quyền, nghĩa vụ của vợ chồng.
• Hôn nhân lâm vào tình trạng trầm trọng.
• Đời sống chung không thể kéo dài.
• Mục đích của hôn nhân không đạt được.

2.1. Trường hợp có hành vi bạo lực gia đình

Bạo lực gia đình không chỉ giới hạn ở hành vi đánh đập mà còn có thể bao gồm các hành vi xâm phạm sức khỏe, tinh thần, danh dự và nhân phẩm của thành viên gia đình theo quy định pháp luật.

Người yêu cầu ly hôn nên chuẩn bị những tài liệu có thể chứng minh hành vi bạo lực như:

• Giấy khám bệnh, hồ sơ điều trị thương tích.
• Biên bản làm việc của cơ quan công an.
• Hình ảnh, video ghi nhận hành vi bạo lực.
• Tin nhắn, ghi âm có liên quan.
• Tài liệu xác nhận của cơ quan, tổ chức có thẩm quyền.

2.2. Trường hợp vợ hoặc chồng vi phạm nghiêm trọng nghĩa vụ hôn nhân

Vợ chồng có nghĩa vụ yêu thương, chung thủy, tôn trọng, quan tâm, chăm sóc và giúp đỡ nhau.

Nếu một bên thường xuyên ngoại tình, bỏ mặc gia đình, không thực hiện nghĩa vụ chăm sóc hoặc có hành vi nghiêm trọng khác làm ảnh hưởng đến quan hệ hôn nhân, đây có thể là căn cứ để yêu cầu Tòa án giải quyết ly hôn.

Tuy nhiên, người yêu cầu cần cung cấp chứng cứ phù hợp để Tòa án xem xét, đánh giá.

2.3. Trường hợp một bên bị tuyên bố mất tích

Theo khoản 2 Điều 56 Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014, nếu vợ hoặc chồng của người đã bị Tòa án tuyên bố mất tích yêu cầu ly hôn thì Tòa án giải quyết cho ly hôn.

Đây là trường hợp có căn cứ pháp lý riêng, không cần chứng minh các điều kiện về tình trạng hôn nhân trầm trọng như trường hợp thông thường.

2.4. Trường hợp chồng không được quyền yêu cầu ly hôn

Theo khoản 3 Điều 51 Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014, người chồng không có quyền yêu cầu ly hôn khi:

• Người vợ đang mang thai.
• Người vợ vừa sinh con.
• Người vợ đang nuôi con dưới 12 tháng tuổi.

Quy định này nhằm bảo vệ quyền lợi của phụ nữ và trẻ em trong giai đoạn đặc biệt.

Lưu ý, hạn chế trên áp dụng đối với quyền yêu cầu ly hôn của người chồng, không phải là quy định cấm người vợ yêu cầu ly hôn trong những trường hợp này.

3. Hồ sơ thủ tục ly hôn đơn phương gồm những giấy tờ gì?

Để thực hiện thủ tục ly hôn đơn phương, người yêu cầu cần chuẩn bị hồ sơ khởi kiện và các tài liệu chứng minh liên quan.

Thông thường, hồ sơ bao gồm:

3.1. Đơn khởi kiện ly hôn đơn phương

Đơn khởi kiện là giấy tờ quan trọng trong hồ sơ ly hôn đơn phương.

Nội dung đơn cần thể hiện các thông tin cơ bản:

• Thông tin người khởi kiện và người bị kiện.
• Thông tin về thời điểm đăng ký kết hôn.
• Quá trình chung sống của vợ chồng.
• Nguyên nhân phát sinh mâu thuẫn.
• Lý do yêu cầu ly hôn.
• Yêu cầu về quyền trực tiếp nuôi con và cấp dưỡng.
• Yêu cầu phân chia tài sản chung, giải quyết nghĩa vụ tài chính nếu có.

Người làm đơn cần trình bày trung thực, rõ ràng và thống nhất với các tài liệu, chứng cứ cung cấp cho Tòa án.

3.2. Trường hợp mất Giấy chứng nhận đăng ký kết hôn

Nếu không còn giữ bản chính Giấy chứng nhận đăng ký kết hôn, người yêu cầu có thể liên hệ cơ quan hộ tịch có thẩm quyền để xin trích lục kết hôn hoặc chuẩn bị giấy tờ hộ tịch phù hợp theo hướng dẫn của Tòa án.

Việc mất bản chính giấy đăng ký kết hôn không đồng nghĩa với việc người yêu cầu mất quyền khởi kiện ly hôn.

3.3. Trường hợp không có giấy tờ của người còn lại

Trong thực tế, nhiều người gặp khó khăn khi thực hiện thủ tục ly hôn đơn phương vì không giữ được giấy tờ tùy thân hoặc không biết chính xác nơi cư trú của vợ hoặc chồng.

Người khởi kiện nên cung cấp những thông tin hiện có, tài liệu xác minh và trình bày rõ lý do không thể bổ sung giấy tờ.

Tùy từng trường hợp, Tòa án sẽ xem xét yêu cầu bổ sung, xác minh hoặc hướng dẫn thực hiện theo quy định tố tụng.

4. Thủ tục ly hôn đơn phương được thực hiện như thế nào?

Theo quy định của pháp luật tố tụng dân sự, thủ tục ly hôn đơn phương được thực hiện qua các bước cơ bản sau:

Bước 1: Chuẩn bị hồ sơ ly hôn đơn phương

Người có yêu cầu ly hôn chuẩn bị đơn khởi kiện cùng các giấy tờ liên quan.

Cần xác định rõ những vấn đề muốn Tòa án giải quyết:

• Chấm dứt quan hệ hôn nhân.
• Quyền trực tiếp nuôi con.
• Mức cấp dưỡng nuôi con.
• Phân chia tài sản chung.
• Giải quyết các khoản nợ chung nếu có yêu cầu.

Việc chuẩn bị đầy đủ hồ sơ ngay từ đầu giúp hạn chế tình trạng phải sửa đổi, bổ sung nhiều lần.

Bước 2: Nộp đơn tại Tòa án có thẩm quyền

Theo quy định về thẩm quyền giải quyết tranh chấp hôn nhân và gia đình, người khởi kiện cần xác định đúng Tòa án có thẩm quyền trước khi nộp hồ sơ.

Thông thường, vụ án ly hôn đơn phương thuộc thẩm quyền sơ thẩm của Tòa án nhân dân khu vực nơi người bị kiện cư trú hoặc làm việc.

Từ ngày 01/07/2025, hệ thống Tòa án được tổ chức theo mô hình mới, do đó người dân cần lưu ý xác định Tòa án nhân dân khu vực thay vì tiếp tục ghi tên Tòa án nhân dân cấp huyện như trước đây.

Trong một số trường hợp đặc biệt, thẩm quyền có thể được xác định khác theo quy định về tố tụng dân sự.

Bước 3: Tòa án xem xét và thụ lý vụ án

Sau khi nhận được đơn khởi kiện, Tòa án xem xét nội dung đơn và tài liệu kèm theo.

Nếu hồ sơ hợp lệ và thuộc thẩm quyền giải quyết, Tòa án sẽ thông báo cho người khởi kiện thực hiện nghĩa vụ nộp tiền tạm ứng án phí theo quy định.

Sau khi nhận được biên lai nộp tiền tạm ứng án phí, Tòa án tiến hành thụ lý vụ án theo quy định.

Nếu hồ sơ chưa đầy đủ, Tòa án có thể yêu cầu sửa đổi, bổ sung theo quy định pháp luật.

Bước 4: Tòa án tiến hành hòa giải và thu thập chứng cứ

Sau khi thụ lý, Tòa án tiến hành các hoạt động tố tụng cần thiết để giải quyết vụ án.

Các công việc có thể bao gồm:

• Lấy lời khai của các bên.
• Xác minh nơi cư trú và thông tin liên quan.
• Yêu cầu cung cấp tài liệu, chứng cứ.
• Làm rõ tình trạng hôn nhân.
• Xem xét các yêu cầu về con chung và tài sản.
• Tiến hành hòa giải theo quy định.

Nếu hòa giải không thành và có đủ điều kiện đưa vụ án ra xét xử, Tòa án sẽ thực hiện các thủ tục tiếp theo.

Bước 5: Tòa án mở phiên tòa và ra bản án

Khi vụ án đủ điều kiện xét xử, Tòa án ra quyết định đưa vụ án ra xét xử và tiến hành phiên tòa theo quy định.

Tại phiên tòa, Hội đồng xét xử sẽ xem xét:

• Căn cứ yêu cầu ly hôn.
• Tình trạng quan hệ hôn nhân.
• Quyền trực tiếp nuôi con.
• Nghĩa vụ cấp dưỡng.
• Việc phân chia tài sản chung nếu có yêu cầu.
• Các vấn đề liên quan khác.

Sau khi xem xét toàn bộ hồ sơ và chứng cứ, Tòa án sẽ ban hành bản án theo quy định pháp luật.

Quan hệ hôn nhân chấm dứt kể từ ngày bản án hoặc quyết định ly hôn có hiệu lực pháp luật.

5. Nộp đơn ly hôn đơn phương ở đâu?

Đây là một trong những vấn đề được nhiều người quan tâm khi thực hiện thủ tục ly hôn đơn phương.

Theo quy định tại Điều 39 Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015, đã được sửa đổi, bổ sung, nguyên tắc chung là Tòa án nơi bị đơn cư trú hoặc làm việc có thẩm quyền giải quyết vụ án.

Do đó:

• Nếu người chồng là người khởi kiện thì thông thường nộp đơn tại Tòa án nhân dân khu vực nơi người vợ cư trú hoặc làm việc.
• Nếu người vợ là người khởi kiện thì thông thường nộp đơn tại Tòa án nhân dân khu vực nơi người chồng cư trú hoặc làm việc.

Người khởi kiện có thể nộp đơn bằng phương thức trực tiếp, gửi qua dịch vụ bưu chính hoặc thực hiện phương thức gửi đơn trực tuyến nếu Tòa án có triển khai và đáp ứng điều kiện tiếp nhận.

Đối với vụ án có yếu tố nước ngoài hoặc có tình tiết đặc biệt, cần xác định thẩm quyền theo quy định pháp luật tương ứng.

6. Ly hôn đơn phương mất bao lâu?

Thời gian giải quyết ly hôn đơn phương phụ thuộc vào tính chất vụ án, số lượng tài liệu cần xác minh, việc hợp tác của các bên và tình trạng hồ sơ.

Theo Điều 203 Bộ luật Tố tụng dân sự, thời hạn chuẩn bị xét xử đối với vụ án hôn nhân và gia đình thông thường là 04 tháng kể từ ngày thụ lý; trường hợp có tính chất phức tạp hoặc có trở ngại khách quan theo quy định thì có thể được gia hạn thêm không quá 02 tháng.

Sau khi có quyết định đưa vụ án ra xét xử, thời hạn mở phiên tòa được thực hiện theo quy định của Bộ luật Tố tụng dân sự.

Trên thực tế, thời gian giải quyết có thể kéo dài hơn nếu:

• Một bên cố tình không hợp tác.
• Không xác định được địa chỉ của bị đơn.
• Bị đơn thường xuyên vắng mặt.
• Có tranh chấp về quyền nuôi con.
• Có tranh chấp về nhà đất, tài sản hoặc nghĩa vụ trả nợ.
• Cần xác minh, định giá hoặc thu thập thêm chứng cứ.

Vì vậy, không nên mặc định mọi trường hợp ly hôn đơn phương đều được giải quyết trong một khoảng thời gian cố định.

7. Án phí ly hôn đơn phương là bao nhiêu?

Án phí là khoản tiền người khởi kiện hoặc các đương sự phải thực hiện theo quy định của pháp luật về án phí, lệ phí Tòa án.

Đối với vụ án ly hôn không có tranh chấp về tài sản, mức án phí dân sự sơ thẩm không có giá ngạch thông thường là 300.000 đồng.

Trường hợp có yêu cầu phân chia tài sản và phát sinh tranh chấp có giá ngạch, án phí được xác định theo giá trị tài sản tranh chấp và biểu mức quy định tại Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14.

Ngoài án phí, tùy từng vụ việc, đương sự có thể phải chịu các chi phí tố tụng khác theo quy định, chẳng hạn chi phí định giá hoặc thẩm định tài sản.

8. Quyền nuôi con khi thực hiện thủ tục ly hôn đơn phương

Quyền nuôi con là một trong những vấn đề quan trọng cần giải quyết khi vợ chồng ly hôn.

Theo Điều 81 Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014, cha mẹ có thể thỏa thuận về người trực tiếp nuôi con và nghĩa vụ, quyền của mỗi bên sau khi ly hôn.

Nếu không thỏa thuận được, Tòa án sẽ quyết định giao con cho một bên trực tiếp nuôi căn cứ vào quyền lợi về mọi mặt của con.

Một số nguyên tắc cần lưu ý:

Đối với con dưới 36 tháng tuổi:

Thông thường, con dưới 36 tháng tuổi được giao cho mẹ trực tiếp nuôi, trừ trường hợp người mẹ không đủ điều kiện trực tiếp trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con hoặc cha mẹ có thỏa thuận khác phù hợp với lợi ích của con.

Đối với con từ đủ 07 tuổi trở lên:

Tòa án phải xem xét nguyện vọng của con khi quyết định người trực tiếp nuôi dưỡng.

Đối với con từ đủ 36 tháng tuổi đến dưới 07 tuổi:

Tòa án xem xét toàn diện điều kiện chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục và lợi ích mọi mặt của con để đưa ra quyết định.

Người không trực tiếp nuôi con có nghĩa vụ cấp dưỡng theo quy định pháp luật, đồng thời có quyền và nghĩa vụ thăm nom con mà không ai được cản trở trái pháp luật.

9. Có được chia tài sản chung trong vụ án ly hôn đơn phương không?

Có. Khi thực hiện thủ tục ly hôn đơn phương, người khởi kiện có thể yêu cầu Tòa án giải quyết việc phân chia tài sản chung của vợ chồng.

Theo Điều 59 Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014, việc phân chia tài sản chung được thực hiện theo nguyên tắc:

• Ưu tiên sự thỏa thuận của vợ chồng.
• Nếu không thỏa thuận được, Tòa án giải quyết theo quy định pháp luật.
• Tài sản chung được chia đôi nhưng có tính đến các yếu tố luật định.
• Bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của vợ, con chưa thành niên và con đã thành niên mất năng lực hành vi dân sự hoặc không có khả năng lao động, không có tài sản để tự nuôi mình theo quy định.

Các yếu tố được xem xét khi chia tài sản bao gồm hoàn cảnh gia đình, công sức đóng góp của mỗi bên, lợi ích chính đáng trong hoạt động sản xuất, kinh doanh và lỗi của mỗi bên trong việc vi phạm quyền, nghĩa vụ vợ chồng.

Lưu ý, không phải mọi tài sản đứng tên một người trong thời kỳ hôn nhân đều mặc nhiên là tài sản riêng. Việc xác định tài sản chung hay riêng cần căn cứ vào nguồn gốc hình thành, thời điểm tạo lập và chứng cứ liên quan.

10. Những lưu ý quan trọng khi thực hiện thủ tục ly hôn đơn phương

Để hạn chế những khó khăn trong quá trình giải quyết, người yêu cầu ly hôn cần chú ý một số vấn đề sau:

Thứ nhất, xác định đúng căn cứ yêu cầu ly hôn.

Không nên chỉ trình bày chung chung rằng vợ chồng không còn tình cảm. Cần làm rõ tình trạng hôn nhân, những mâu thuẫn thực tế và chứng cứ liên quan.

Thứ hai, xác định đúng Tòa án có thẩm quyền.

Cần kiểm tra nơi cư trú, nơi làm việc của người bị kiện và xác định đúng Tòa án nhân dân khu vực theo mô hình tổ chức hiện hành.

Thứ ba, chuẩn bị chứng cứ về con chung.

Nếu có tranh chấp quyền nuôi con, cần chuẩn bị tài liệu chứng minh điều kiện kinh tế, thời gian chăm sóc, môi trường sống và khả năng giáo dục con.

Thứ tư, kê khai tài sản trung thực.

Các tài sản chung, tài sản riêng và nghĩa vụ tài chính cần được trình bày rõ ràng để hạn chế tranh chấp phát sinh.

Thứ năm, không tự ý che giấu hoặc tẩu tán tài sản chung.

Việc che giấu, chuyển dịch hoặc làm thất thoát tài sản nhằm trốn tránh nghĩa vụ có thể dẫn đến những hậu quả pháp lý bất lợi.

Thứ sáu, tìm kiếm sự hỗ trợ pháp lý khi vụ việc phức tạp.

Nếu vụ án có tranh chấp tài sản lớn, yếu tố nước ngoài, bị đơn mất tích hoặc có nhiều vấn đề pháp lý liên quan, việc tham khảo ý kiến luật sư sẽ giúp người yêu cầu xác định phương án xử lý phù hợp.

11. Câu hỏi thường gặp về thủ tục ly hôn đơn phương

11.1. Chồng hoặc vợ không đồng ý ly hôn thì có ly hôn được không?

Có. Một bên vẫn có quyền yêu cầu Tòa án giải quyết ly hôn nếu đáp ứng các điều kiện theo Điều 56 Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014.

Việc bên còn lại không đồng ý không phải là căn cứ duy nhất để Tòa án từ chối giải quyết.

11.2. Ly hôn đơn phương có cần cả hai người cùng ký đơn không?

Không. Người có yêu cầu ly hôn có thể tự mình ký đơn khởi kiện. Đây là điểm khác biệt cơ bản giữa ly hôn đơn phương và thuận tình ly hôn.

11.3. Không có bản chính giấy đăng ký kết hôn có ly hôn được không?

Có thể. Người yêu cầu có thể liên hệ cơ quan hộ tịch để xin trích lục kết hôn và bổ sung tài liệu phù hợp theo hướng dẫn của Tòa án.

11.4. Vợ hoặc chồng bỏ đi khỏi nhà, không biết địa chỉ thì có ly hôn được không?

Tùy từng trường hợp. Người yêu cầu cần cung cấp thông tin về nơi cư trú cuối cùng và những tài liệu xác minh có được. Nếu không xác định được nơi cư trú hoặc người đó biệt tích, có thể cần thực hiện thủ tục tố tụng hoặc thủ tục tuyên bố mất tích theo quy định.

11.5. Ly hôn đơn phương có được quyền nuôi con không?

Có. Người yêu cầu có thể đề nghị Tòa án giao con cho mình trực tiếp nuôi dưỡng. Tòa án sẽ xem xét quyền lợi mọi mặt của con và các điều kiện thực tế của cha, mẹ.

11.6. Có thể vừa yêu cầu ly hôn vừa yêu cầu chia tài sản không?

Có. Người khởi kiện có thể yêu cầu giải quyết đồng thời vấn đề ly hôn, quyền nuôi con, cấp dưỡng và phân chia tài sản chung trong cùng vụ án.

11.7. Ly hôn đơn phương có cần luật sư không?

Pháp luật không bắt buộc người yêu cầu ly hôn phải có luật sư. Tuy nhiên, trong các trường hợp có tranh chấp phức tạp về con chung, tài sản, nhà đất hoặc nghĩa vụ tài chính, luật sư có thể hỗ trợ chuẩn bị hồ sơ, tư vấn quyền lợi và tham gia bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp.

12. Dịch vụ tư vấn và hỗ trợ thủ tục ly hôn đơn phương

Thủ tục ly hôn đơn phương có thể phát sinh nhiều vấn đề pháp lý liên quan đến quan hệ hôn nhân, quyền nuôi con, cấp dưỡng, phân chia tài sản và nghĩa vụ tài chính.

Nếu không nắm rõ quy định pháp luật, người yêu cầu có thể gặp khó khăn trong việc chuẩn bị hồ sơ, xác định thẩm quyền Tòa án hoặc bảo vệ quyền lợi hợp pháp của mình.

Công ty chúng tôi cung cấp dịch vụ tư vấn và hỗ trợ pháp lý trong lĩnh vực hôn nhân và gia đình, bao gồm:

• Tư vấn điều kiện và căn cứ ly hôn đơn phương.
• Hướng dẫn chuẩn bị hồ sơ khởi kiện ly hôn.
• Hỗ trợ soạn thảo đơn khởi kiện và các văn bản pháp lý liên quan.
• Tư vấn quyền trực tiếp nuôi con và nghĩa vụ cấp dưỡng.
• Tư vấn phương án phân chia tài sản chung, tài sản riêng.
• Hỗ trợ xác định Tòa án có thẩm quyền.
• Tư vấn và hỗ trợ giải quyết các tranh chấp phát sinh trong quá trình ly hôn.

Nếu đang gặp khó khăn trong việc thực hiện thủ tục ly hôn đơn phương, khách hàng có thể liên hệ với công ty để được tư vấn và hướng dẫn phương án giải quyết phù hợp với từng trường hợp cụ thể.

LIÊN HỆ TƯ VẤN PHÁP LUẬT

• Đơn vị tư vấn: [Tên công ty]
• Địa chỉ: [Địa chỉ công ty]
• Hotline: [Số điện thoại]
• Website: [Địa chỉ website]

Căn cứ pháp lý tham khảo:

1. Luật Hôn nhân và gia đình số 52/2014/QH13.
2. Văn bản hợp nhất số 121/VBHN-VPQH ngày 27/08/2025 về Luật Hôn nhân và gia đình.
3. Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015 và các văn bản sửa đổi, bổ sung.
4. Luật số 85/2025/QH15 sửa đổi, bổ sung một số điều của Bộ luật Tố tụng dân sự và các luật liên quan.
5. Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 về án phí và lệ phí Tòa án.
6. Nghị quyết số 01/2024/NQ-HĐTP hướng dẫn áp dụng một số quy định của pháp luật trong giải quyết vụ việc về hôn nhân và gia đình.